Terug naar blog

Onderdeel van: Crowd management op je evenement: publieksveiligheid van ingang tot nooduitgang

Tips

Ontruimingsplan evenement: wat moet erin en wie voert het uit?

Bij een brand, extreem weer of onrust moet je bezoekers snel en gecontroleerd kunnen laten vertrekken. Dat leg je vooraf vast in een ontruimingsplan, als onderdeel van je veiligheidsplan. Als organisator ben jij verantwoordelijk. Welke onderdelen en eisen gelden, verschilt per gemeente en veiligheidsregio. Bij kerst- en winterevenementen in tenten en gebouwen is dit extra belangrijk.

Redactie Eventveiligheid19 november 20267 min lezen
Ontruimingsplan evenement: wat moet erin?
Blog · 7 min · eventveiligheid.nl

Waar hoort een ontruimingsplan bij?

Een ontruimingsplan is meestal geen los document, maar onderdeel van het veiligheidsplan. Brandweer.nl schrijft dat je als aanvrager een veiligheidsplan moet maken om de risico's van het evenement in te schatten en maatregelen te beschrijven, en dat elke gemeente daarvoor een leidraad heeft. Zoek de leidraad van jouw gemeente dus eerst op.

Gemeente Zwolle vraagt in het veiligheidsplan om risico's, scenario's en maatregelen, in elk geval voor brand, vechtpartij, extreem weer, overcrowding en onrust. Omdat bij een aantal scenario's ontruiming aan de orde kan zijn, noemt Zwolle een goed ontruimingsplan een noodzakelijk onderdeel van het veiligheidsplan. Dat plan lever je aan bij de vergunningaanvraag.

Lees ook Veiligheidsplan voor een evenement: wat moet erin? voor het grotere geheel.

Is een ontruimingsplan verplicht?

Dat verschilt per gemeente en per evenement, en wij kunnen het niet voor jouw evenement vaststellen. Zwolle behandelt het ontruimingsplan als vergunningseis binnen het veiligheidsplan.

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant schrijft dat het verplicht is om vanaf 150 personen diverse veiligheidsaspecten (basishulpverlening en ontruiming) uit te werken, met een verwijzing naar art. 4.22 BGBOP. Event Safety Institute (geen overheidsbron) beschrijft ook een wettelijke plicht, zonder wetsartikel te noemen.

Andere bronnen beschrijven een ander kader. Gemeente Moerdijk noemt een gebruiksmelding voor een tijdelijk bouwwerk, zoals een bijeenkomsttent, tribune of podium, als er meer dan 150 personen tegelijk aanwezig zijn. Die pagina verwijst naar het Besluit brandveilig gebruik en basishulpverlening overige plaatsen, dat verouderd kan zijn.

Iplo.nl beschrijft onder het Besluit bouwwerken leefomgeving een gebruiksmelding met een eigen personentabel (artikel 6.6 Bbl). Daar kunnen ook tribunes, tenten en andere bouwwerken voor evenementen onder vallen, en een gemeente kan maatwerkregels of extra voorwaarden stellen.

De actuele wettekst hebben wij niet geraadpleegd. Beschouw 150 personen dus niet als vaststaande landelijke grens. Vraag je gemeente en veiligheidsregio welke regels, meldingen en grenswaarden voor jouw evenement gelden.

Wat moet er in een ontruimingsplan staan?

Een landelijk voorgeschreven inhoud voor een ontruimingsplan bij evenementen hebben wij niet gevonden. De tabel zet onderdelen op een rij die gemeenten en brandweer noemen. Controleer altijd de leidraad van je eigen gemeente, want die kan meer of andere onderdelen vragen.

OnderdeelWat beschrijf jeGenoemd door
Scenario's en maatregelenWelke scenario's tot ontruiming kunnen leiden, zoals brand, vechtpartij, extreem weer, overcrowding en onrust, en welke maatregelen je treftGemeente Zwolle
Alarmering en stroomschemaHoe een melding binnenkomt en welke stappen daarna volgenGemeente Almere (indeling van NEN 8112:2017)
Ontruimingsorganisatie en wijze van ontruimenWie ontruimt en op welke manierGemeente Almere
TakenTaken van medewerkers, meldpunt en leidinggevende BHVGemeente Almere
Rollen en verantwoordelijkhedenWie waar verantwoordelijk voor is, ook richting hulpdienstenGemeente Zwolle
Tekeningen en plattegrondenPlattegrond van het terrein of de tent en ontruimingsplattegronden. Bij een gebruiksmelding teken je ook brandveiligheidsvoorzieningen zoals blusmiddelen en vluchtroutes inGemeente Almere, iplo.nl
Route voor hulpdienstenEen calamiteitenroute die gescheiden is van de vluchtroute van bezoekersVeiligheidsregio Fryslân
Communicatie en overlegCrowdmanagement, communicatieplan, telefoonlijst en overleg met hulpdienstenGemeente Zwolle
LogboekRegistratie van wat er tijdens een incident gebeurtGemeente Almere

Brandweer.nl schrijft dat je uitgangen en nooduitgangen van gebouwen in de omgeving, zoals bioscopen en cafés, vrij moet houden. Vraag bij de gemeente of brandweer na welke eisen precies gelden.

Brandweer.nl adviseert minstens 4,5 meter doorrijbreedte en 4,2 meter doorrijhoogte voor brandweervoertuigen. Veiligheidsregio Fryslân noemt dezelfde maten voor de calamiteitenroute.

Komt er een hekwerk om het terrein, dan kan dat de ontvluchting hinderen. Veiligheidsregio Fryslân adviseert minimaal 2 nooduitgangen in het hekwerk als er meer dan 225 personen komen, en die tegenover elkaar te plaatsen. Vraag je eigen veiligheidsregio of zij dezelfde aanpak hanteert.

Wat is NEN 8112:2017 en geldt die voor jou?

Gemeente Almere volgt voor het ontruimingsplan van gebouwen met een publieksfunctie de hoofdstukindeling van NEN 8112:2017. Afwijken van die indeling mag. Almere noemt als kader ook de Arbowet en het Arbeidsomstandighedenbesluit, en zegt dat het ontruimingsplan onderdeel kan zijn van het BHV-plan.

Of die norm en de BHV-verplichting bedoeld zijn voor tijdelijke evenementen en tenten, hebben wij niet kunnen bevestigen. De norm zelf is betaald en hebben wij niet ingezien. Gebruik de indeling dus als checklist en vraag je gemeente welke opzet zij verwacht.

Hoe ontruim je een tent of gebouw?

Welke eisen voor jouw tent gelden, hangt onder meer af van de grootte en van de beoordeling door gemeente en brandweer. Brandweer.nl heeft aparte infobladen voor tenten kleiner dan 25m2 en tenten groter dan 25m2. Lees het blad dat bij jouw tent past en bespreek de uitkomst met je gemeente.

Bij kerst- en winterevenementen staan tenten en kramen vaak dicht bij elkaar of bij gebouwen. Wij raden aan op de plattegrond te controleren dat kramen, versiering en tuidraden geen uitgang of vluchtroute blokkeren, en dat uitgangen van naburige gebouwen bereikbaar blijven.

Hoe snel moet een tent leeg zijn?

Dat hangt af van de regels die voor jouw tent gelden. Veiligheidsregio Fryslân en een lokale regeling (CVDR453620) rekenen met verschillende waarden voor de doorstroomcapaciteit per meter uitgang. Het verschil kan komen doordat het ene een terrein betreft en het andere een tent, maar dat is niet bevestigd. Wij noemen daarom geen getal als landelijke norm.

Event Safety Institute (geen overheidsbron) schrijft dat de normtijd voor vluchten in een bijeenkomsttent momenteel 1 minuut is. Volgens die bron wordt de NEN-norm 8020-41 voor bijeenkomsttenten herzien, en wordt soms al vooruitgelopen op maximaal 3 minuten.

Vraag je gemeente en veiligheidsregio welke eis voor jouw tent of terrein geldt, voordat je de breedte van uitgangen vastlegt.

Wie voert de ontruiming uit?

De organisator is verantwoordelijk voor alles wat voortvloeit uit de organisatie van een evenement, ook als er geen vergunning nodig is. Dat schrijft brandweer.nl. De gemeente stuurt een vergunningaanvraag door naar de brandweer, die toetst op brandveiligheidseisen.

Een landelijke bron over wie tijdens een calamiteit het commando voert, hebben wij niet gevonden. Ook de overdracht van leiding tussen organisator, veiligheidsteam, politie, brandweer en burgemeester kunnen wij niet beschrijven. Leg daarom in het veiligheidsplan vast wat jij als organisator zelf regelt, en maak de rest vooraf duidelijk met gemeente en hulpdiensten.

Gemeente Zwolle vraagt in het veiligheidsplan om rollen, taken en verantwoordelijkheden, crowdmanagement, een communicatieplan, een telefoonlijst en overleg met hulpdiensten. Wij raden aan in het plan in elk geval vast te leggen:

  • wie het alarm geeft en wie beslist over ontruimen;
  • wie de bezoekers begeleidt naar uitgangen en verzamelplek;
  • wie de hulpdiensten opvangt en hoe de hulpdiensten deze persoon bereiken;
  • hoe je bezoekers informeert, bijvoorbeeld via omroepen of schermen;
  • wie het logboek bijhoudt.

Vraag je gemeente en veiligheidsregio hoe zij de overdracht van leiding bij een grote calamiteit zien. Dat hoor je het best van hen zelf.

Zet je vrijwilligers in als ontruimingsteam? Of die onder de BHV-plicht van de Arbowet vallen, hebben wij niet onderzocht. Vraag het na bij je gemeente of een arbodeskundige.

Meer over de rolverdeling lees je in Evenementenveiligheid in Nederland: wie doet wat en welke regels gelden?.

Hoe kan de opbouw eruitzien?

Fictief voorbeeld: kerstmarkt met een bijeenkomsttent

Een organisator zet op een winterse kerstmarkt een tent neer naast het marktterrein. In het veiligheidsplan komt een hoofdstuk Ontruiming met deze onderdelen. De keuzes zijn die van de organisator en geen voorschrift.

  • Scenario's: brand in een kraam, brand in de tent, storm en onrust, met per scenario wie wat doet.
  • Beslisser: de coördinator veiligheid beslist over ontruimen en is bereikbaar voor de hulpdiensten.
  • Maatregelen: muziek stoppen, verlichting aan, boodschap omroepen en het terrein afsluiten.
  • Plattegrond: uitgangen van de tent, vluchtroutes naar een verzamelplek en een aparte route voor hulpdiensten.
  • Afspraken: een telefoonlijst, overleg met gemeente en hulpdiensten en een logboek.

Dit voorbeeld laat alleen de opbouw zien. Het is geen compleet modelplan, want wij vonden geen bevestigd, volledig voorbeeld van een veiligheidsregio. Een ingevuld veiligheidsplan zie je in Voorbeeld veiligheidsplan voor een evenement.

Zo pak je het aan

  1. Vraag je gemeente welke leidraad, eisen en meldingen gelden, en of er een drempel is voor een ontruimingsplan. Bekijk ook hoe de gemeente je evenement indeelt, zie A-, B- of C-evenement.
  2. Werk de scenario's uit die bij jouw evenement passen, zoals brand, extreem weer en onrust.
  3. Teken een plattegrond met uitgangen, vluchtroutes, verzamelplekken en de route voor hulpdiensten.
  4. Leg rollen, beslisser en alarmeringsprocedure vast.
  5. Voeg het ontruimingsplan toe aan het veiligheidsplan en lever het in bij de vergunningaanvraag.
  6. Bespreek het plan met de gemeente en de hulpdiensten.
Start je plattegrond

Maak een gratis account en teken je terrein, tent en vluchtroutes.

Regels en voorwaarden verschillen per gemeente en veiligheidsregio. Controleer altijd de actuele eisen bij je gemeente.

Veelgestelde vragen

Is een ontruimingsplan verplicht voor een evenement?

Dat hangt af van je gemeente en je evenement. Gemeente Zwolle noemt een goed ontruimingsplan een noodzakelijk onderdeel van het veiligheidsplan. Andere bronnen noemen een wettelijke plicht vanaf een drempel, maar die hebben wij niet aan de actuele wettekst getoetst. Vraag het na bij je gemeente.

Wie is verantwoordelijk voor de ontruiming van een evenement?

Brandweer.nl schrijft dat de organisator verantwoordelijk is voor alles wat voortvloeit uit de organisatie van het evenement. Een landelijke bron over wie bij een calamiteit het commando voert, hebben wij niet gevonden. Leg je eigen rollen vast in het veiligheidsplan en bespreek de afspraken met gemeente en hulpdiensten.

Is er een voorbeeld van een ontruimingsplan voor een evenement?

Een bevestigd, volledig voorbeeld van een veiligheidsregio hebben wij niet gevonden. Dit artikel geeft de onderdelen die gemeenten en brandweer noemen, met een fictief voorbeeld van de opbouw. Een ingevuld veiligheidsplan vind je in ons voorbeeld veiligheidsplan.

Bronnen

  • Een brandveilig evenement organiseren (brandweer.nl): De organisator moet een veiligheidsplan maken om risico's in te schatten en maatregelen te beschrijven. De gemeente stuurt de vergunningaanvraag door naar de brandweer, die toetst op brandveiligheidseisen. De organisator is verantwoordelijk voor alles wat voortvloeit uit de organisatie. Houd uitgangen en nooduitgangen van aangrenzende gebouwen vrij. Zorg voor minimaal 4,5 m doorrijbreedte en 4,2 m doorrijhoogte voor brandweervoertuigen. (landelijk), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Vergunning voor evenement aanvragen (gemeente Zwolle): Het veiligheidsplan beschrijft risico's, scenario's en maatregelen, in elk geval voor brand, vechtpartij, extreem weer, overcrowding en onrust. Bij een aantal scenario's kan ontruiming aan de orde zijn, dus is een goed ontruimingsplan een noodzakelijk onderdeel van het veiligheidsplan. Het plan bevat ook rollen, taken en verantwoordelijkheden, crowdmanagement, communicatieplan, telefoonlijst en overleg met hulpdiensten. Het veiligheidsplan wordt bij de vergunningaanvraag aangeleverd. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Calamiteiten-Ontruimingsplan (gemeente Almere): Almere noemt voor een ontruimingsplan van gebouwen het Besluit bouwwerken leefomgeving en de Arbowet (art. 15) en Arbobesluit (art. 2.17) als kader. Het plan kan worden getoetst door de brandweer en de Inspectie SZW. Het plan kan deel zijn van het BHV-plan. De suggestie voor de inhoud volgt NEN 8112:2017, voor gebouwen met publieksfunctie: voorblad, inleiding, tekeningen, gebouw- en organisatiegegevens, alarmeringsprocedure, stroomschema, ontruimingsorganisatie en wijze van ontruimen, taken (medewerkers, meldpunt, leidinggevende BHV), ontruimingsplattegronden en logboek. Afwijken van de indeling mag. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Gebruiksmelding in het Bbl (iplo.nl): Het Besluit bouwwerken leefomgeving verplicht in bepaalde gevallen een gebruiksmelding. Daaronder kunnen ook tribunes, tenten en andere bouwwerken voor evenementen vallen. Bij tijdelijk gebruik moet de periode worden aangegeven. (landelijk), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Brandveiligheid tijdelijke bouwwerken, gebruiksmelding (gemeente Moerdijk): Voor een tijdelijk bouwwerk zoals een bijeenkomsttent, tribune of podium is bij meer dan 150 personen tegelijk een gebruiksmelding nodig. Bij een evenementenvergunning is geen aparte melding nodig. De pagina verwijst nog naar het Besluit brandveilig gebruik en basishulpverlening overige plaatsen. Dat kan verouderd zijn. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Hoe maak je een veiligheidsplan voor een evenement? (VRMWB): De gemeente en hulpdiensten hebben het veiligheidsplan nodig om de aanvraag te beoordelen. Volgens deze bron is het verplicht (art. 4.22 BGBOP) om vanaf 150 personen veiligheidsaspecten (basishulpverlening en ontruiming) uit te werken. (veiligheidsregio), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Hoe organiseer je veilig vluchten en ontruimen bij evenementen? (Event Safety Institute): Volgens deze bron schrijft de wet een ontruimingsplan voor bij elk buitenevenement met minstens één bouwsel waar meer dan 150 personen in zitten, en bij nachtverblijf voor meer dan 10 personen of verzorging van meer dan 10 kinderen jonger dan 12. Bij ontruimen kan worden bepaald of, hoe en waarheen de crowd wordt geëvacueerd. Een ontruimingsplan houdt rekening met verschillende scenario's. Een show stop kan een zachte vorm van ontruiming zijn. Dit is geen overheidsbron en noemt geen wetsartikel. (landelijk), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Inrichting van een evenemententerrein (Veiligheidsregio Fryslân): Denk na over incidentscenario's (brand, hulpverlening, gevaarlijke stoffen, waterongevallen). Werk per scenario uit: voorkomen, ontdekken, bestrijden, hulp inschakelen, hulpdiensten alarmeren en opvangen, en ontruiming van bezoekers. Houd de calamiteitenroute gescheiden van de vluchtroute van bezoekers. De route is minimaal 4,5 m breed en 4,2 m hoog. Reken op 90 personen per minuut per meter uitgangsbreedte. (veiligheidsregio), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Handreiking veiligheidsplan (middel)grote evenementen (VGGM): Het veiligheidsplan bevat een hoofdstuk Ontruiming met een beschrijving van de ontruimingsprocedure. Beschrijf wie in de organisatie bij risicovol weer beslist over ontruimen, afgelasten of uitstellen. Genoemde maatregelen zijn onder meer schermen voor boodschappen, muziek stopzetten, noodverlichting aan, evenement stilleggen, terrein afsluiten en communicatieafspraken. (veiligheidsregio), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Handreiking Veiligheidsplan gemeente Den Haag (afgestemd met Veiligheidsregio Haaglanden en politie): De handreiking bevat een hoofdstuk Algemeen ontruimingsplan met vuistregels. Het veiligheidsteam kan onder bepaalde omstandigheden tot ontruiming overgaan. Bij onweer in een tent wordt naar het ontruimingsplan verwezen. Voorafgaand aan het evenement wordt een gezamenlijke schouw gehouden. Het plan beschrijft wat er moet gebeuren bij een (dreigende) calamiteit en wie waar verantwoordelijk voor is. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Bijlagen Kader Evenementenveiligheid (Veiligheidsregio Hollands Midden): Als bijlage bij de aanvraag wordt een ontruimingsplan gevraagd, naast een opstellings- of stoelenplan, SVH-verklaring en bouwkundige plattegrond van tijdelijke bouwwerken op schaal minimaal 1:100. Het formulier vraagt naar vluchtroutes van het publiek als er geen ontruimingsplan is. De organisator is primair verantwoordelijk voor de veiligheid. De gemeente regisseert vooraf een schouw. Brondocument uit 2014, in 2025 opnieuw geplaatst. (veiligheidsregio), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Leidraad opzetten Veiligheidsplan Evenementen (gemeente Amstelveen, november 2025): Een veiligheidsplan is verplicht bij evenementen. Het wordt getoetst door de gemeente en besproken met hulpdiensten. Het goedgekeurde plan maakt deel uit van de vergunning. Bij strijd prevaleren de voorschriften in de vergunning. De organisator is verantwoordelijk, met een coördinator veiligheid die bereikbaar is voor hulpdiensten. Bij het plan hoort een plattegrond op schaal. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Evenementenbeleid (7.23) (lokale regelgeving, gemeente niet vastgesteld): De organisator is primair verantwoordelijk voor een ordelijk en veilig verloop. Veiligheid van bezoekers is primair zijn verantwoordelijkheid. De organisator zorgt voor de noodzakelijke voorzieningen en draagt de kosten. De burgemeester is op grond van de Gemeentewet belast met handhaving van de openbare orde en verleent de evenementenvergunning. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Handboek evenementenveiligheid (gemeente Heemstede): De organisator is hoofdverantwoordelijk voor een veilig en goed verloop en voor de veiligheid van bezoekers en vrijwilligers. De burgemeester is verantwoordelijk voor openbare orde en veiligheid en kan vooraf voorschriften aan een evenement verbinden. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Grote tenten (> 25 m2) evenementen (Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid): Tenten vallen onder tijdelijke bouwwerken. Voor tenten groter dan 25 m2 geldt de norm NEN 8020-41. Zorg voor minimaal twee nooduitgangen die zo ver mogelijk uit elkaar liggen en houd ze vrij van obstakels. Laat versiering niet boven uitgangen hangen. Tuidraden mogen vluchten niet belemmeren. Plaats de tent minimaal 5 m van de gevel van een naburig gebouw of tent. Basisuitgangspunt is 2,4 personen per m2, maximaal 4. (veiligheidsregio), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Infoblad Tenten groter dan 25 m2 (brandweer.nl): De tent moet bereikbaar zijn voor hulpdiensten. Nooduitgangen moeten vrij blijven van obstakels. Toegangen en uitgangen van naburige tenten of gebouwen moeten bereikbaar blijven. De capaciteit hangt af van het vloeroppervlak. Bij losse tafels en stoelen geldt een lagere maximale bezetting. De gemeente en de brandweer toetsen dit. (landelijk), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Bijlage 2: Brandveiligheidsvoorschriften voor evenementen (lokale regelgeving, gemeente niet vastgesteld): Deze lokale voorschriften stellen dat een tent binnen 1 minuut ontruimd moet kunnen worden. Per meter nooduitgang kunnen 135 personen per minuut de tent ontvluchten. De maximale afstand van enig punt in de tent tot een nooduitgang is 30 m. Een tent groter dan 25 m2 heeft minimaal twee nooduitgangen. Vluchtwegen hebben noodverlichting. Tuidraden mogen vluchtwegen niet blokkeren. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026
  • Voorbeeldtekening tent evenement (gemeente Achtkarspelen): De gemeente stelt dat een tent binnen 1 minuut ontruimd moet zijn. Per meter nooduitgang geldt 135 personen per minuut bij vrije in- en uitstroom. Nooduitgangen gaan open in de vluchtrichting. Een tent groter dan 25 m2 heeft minimaal twee uitgangen. Er is noodverlichting voor vluchtwegen. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026

Meer over Crowd management op je evenement: publieksveiligheid van ingang tot nooduitgang