Welke kant moet een noodhek open?
De praktische hoofdlijn is eenvoudig: een noodhek of nooduitgang draait mee met de vluchtrichting, dus in de richting waarin bezoekers vluchten, en nooit ertegenin.
Veiligheidsregio Hollands Midden zegt op haar pagina over het evenemententerrein dat nooddeuren meedraaien met de vluchtrichting. Dat is een praktische aanbeveling van één veiligheidsregio en geen landelijke regel speciaal voor hekken.
Voor een hek in een terreinafscheiding is geen landelijke regel gevonden die de draairichting uitdrukkelijk voorschrijft. Het Bbl regelt deuren in vluchtroutes van bouwwerken. Of een hek op een open of omheind evenemententerrein daaronder valt, is niet bevestigd.
Een eis kan dus voortkomen uit je evenementenvergunning, je veiligheidsplan of het advies van de veiligheidsregio. Vraag daarom altijd bij je eigen gemeente en veiligheidsregio na wat voor jouw evenement geldt.
Welke regels spelen mee?
Niet elke regel of aanbeveling geldt overal. Hieronder staat per bron wat voor soort regel of advies het is.
| Soort | Wat staat erin | Waar geldt het voor |
|---|---|---|
| Landelijke regel (Besluit bouwwerken leefomgeving, Bbl) | Deuren in vluchtroutes draaien niet tegen de vluchtrichting in. Een nooddeur is geen schuifdeur. | Deuren in vluchtroutes van bouwwerken. Of een hek op een open evenemententerrein hieronder valt, is niet bevestigd. |
| Praktische aanbeveling (Veiligheidsregio Hollands Midden) | Nooddeuren draaien mee met de vluchtrichting. Vluchtroutes zijn vrij van obstakels, binnen en buiten. | Evenemententerreinen in die regio. Andere regio's kunnen andere eisen stellen. |
| Gemeentelijke voorwaarde (Papendrecht) | Bij hekwerken en bij in- en uitgangen geef je op de situatietekening de draairichting aan. | Aanvragen bij die gemeente. |
| Gemeentelijke voorwaarde (Achtkarspelen, voorbeeldtekening) en praktische aanbeveling (brandweer.nl) | Een nooduitgang is direct te openen zonder losse voorwerpen en staat tijdens gebruik over de vereiste breedte open. | Tenten, niet specifiek hekken. |
| Oude gemeentelijke beleidsregel (Buren, 2012) | Een deur in de vluchtroute draait in de vluchtrichting en gaat van binnenuit direct zonder sleutel open. | Niet meer geldend. Alleen als historisch voorbeeld. |
Wat zegt het Bbl precies?
Het Bbl heeft regels over deuren in vluchtroutes van bouwwerken. Artikel 3.121 gaat over bestaande bouw en artikel 4.216 over nieuwbouw, beide onder de titel deuren in vluchtroutes: draairichting. Volgens de weergave van Inview geldt artikel 3.121 vanaf 1 januari 2024.
In de weergaven van PONT Omgeving en Inview staat in artikel 3.121 dat een deur op een vluchtroute bij het openen niet tegen de vluchtrichting in draait als meer dan 60 personen op die uitgang zijn aangewezen. Voor nieuwbouw staat in artikel 4.216 dezelfde bepaling met meer dan 37 personen.
Beide artikelen bevatten daarnaast een algemene bepaling zonder aantal: een deur op een vluchtroute draait bij het openen niet tegen de vluchtrichting in. Verder staat er dat een nooddeur geen schuifdeur kan zijn.
Veiligheidsregio Hollands Midden noemt voor nooddeuren geen drempel in personen. Hoe de bepaling met en de bepaling zonder aantal zich tot elkaar verhouden, is niet duidelijk.
De aantallen zijn niet uit de officiële wettekst bevestigd, want de volledige tekst op wetten.overheid.nl kwam niet leesbaar terug. Controleer ze op wetten.overheid.nl of iplo.nl.
Ons advies is daarom: laat een noodhek of nooduitgang altijd in de vluchtrichting openen, ongeacht het verwachte aantal bezoekers. Vraag bij je gemeente of veiligheidsregio na wat zij voor jouw evenement eisen.
Wat geldt voor tenten en oude beleidsregels?
Voor tenten verwijst Veiligheidsregio Hollands Midden naar de BGBOP en een NEN-norm voor (brand)veiligheid van tenten. Over die bronnen doen we hier geen uitspraken. Plaats je een tent, vraag dan het advies van je veiligheidsregio.
De beleidsregel van gemeente Buren voor tijdelijke inrichtingen uit 2012 is een oud voorbeeld. Die regeling is vervallen per 17 september 2020 en verwijst nog naar het Bouwbesluit 2012.
Daarin stond dat een deur in de vluchtroute van binnenuit direct zonder sleutel te openen moest zijn en in de vluchtrichting moest draaien. Gebruik dit niet als geldende regel. Het laat alleen zien wat een gemeente kan vragen.
Hoe zorg je dat de uitgang vrij blijft?
Een goede draairichting helpt niet als er iets voor het hek staat. Loop de volgende punten door bij de opbouw en opnieuw vlak voor opening. Wat precies vereist is, hangt af van je gemeente en veiligheidsregio.
- Obstakels: Veiligheidsregio Hollands Midden noemt als aandachtspunt dat vluchtroutes vrij moeten zijn van obstakels, zowel binnen als buiten. Denk aan afvalbakken, dranghekken, voertuigen, opslag en sneeuw- of ijsophoping.
- Zwaaiweg: controleer of het hek in de vluchtrichting volledig kan openzwaaien zonder iets te raken.
- Geen sleutel nodig: volgens de voorbeeldtekening voor tenten van gemeente Achtkarspelen moet een nooduitgang direct te openen zijn. Heeft je noodhek een slot of ketting, zorg dan dat je het van binnenuit direct kunt openen zonder sleutel, en bespreek met de gemeente hoe je dat oplost.
- Open tijdens het evenement: volgens het infoblad grote tenten van brandweer.nl staat een nooduitgang tijdens gebruik over de vereiste breedte open. Dat gaat over tenten. Vraag voor je hek welke breedte je gemeente eist.
- Zichtbaar en logisch: Veiligheidsregio Hollands Midden noemt als aandachtspunt dat vluchtroutes zichtbaar (verlicht, aanduiding) en logisch zijn.
- Markering: gemeente Achtkarspelen noemt dit voor tenten. Vraag je gemeente of zij een opschrift bij je hek willen.
- Bemensing: geef op je tekening aan of het hek bemenst is.
Een maat noemen we hier bewust niet. Bronnen noemen verschillende maten voor vrije breedte en voor het aantal uitgangen, en voor hekken is geen landelijke maat gevonden. Neem daarom geen maat over uit een ander plan, maar vraag de eis na bij je eigen gemeente en veiligheidsregio.
Hoe zet je de draairichting op je plattegrond en in je plan?
Bij in- en uitgangen hoort ook de vrije doorgang op de tekening. Teken dus elk noodhek met een duidelijke pijl in de vluchtrichting en kijk bij je eigen gemeente na wat zij op de tekening willen zien.
Volgens Veiligheidsregio Hollands Midden moeten mensen in principe twee kanten op kunnen vluchten. Dat is een aanbeveling van één veiligheidsregio en geen landelijke norm. Andere bronnen kunnen andere eisen stellen aan het aantal uitgangen.
Een plattegrond met alle uitgangen en vluchtrichtingen maakt zichtbaar of het bij jouw terrein klopt. Wat je verder in je plan opneemt, lees je in Veiligheidsplan voor een evenement: wat moet erin?.
Een organisator zet een omheind terrein op met één hoofdingang en twee noodhekken. Bij de eerste tekening draait een van de noodhekken naar binnen, omdat het hek dan netjes langs de afrastering past.
Bij het nalopen van de vluchtroutes vallen twee dingen op. Het hek zou tegen de vluchtrichting in openen. Achter het andere hek, buiten het terrein, staat een container die de uitgang half blokkeert.
- De organisator laat beide noodhekken in de vluchtrichting openen en tekent de draairichting op de plattegrond.
- De container gaat weg, zodat de route buiten vrij is.
- Het slot krijgt een sluiting die van binnenuit direct opengaat zonder sleutel.
- De organisator vraagt aan gemeente en veiligheidsregio of hun eisen hiermee kloppen.
Veelgestelde vragen
Mag een noodhek een schuifhek zijn?
In de weergave van PONT Omgeving staat dat een nooddeur volgens het Bbl geen schuifdeur kan zijn. Of dat ook geldt voor een hek in een terreinafscheiding, is niet bevestigd. Ons advies is om geen schuifhek als noodhek te gebruiken en dit af te stemmen met gemeente en veiligheidsregio.
Moet een noodhek altijd in de vluchtrichting openen?
Ons advies is van wel. Veiligheidsregio Hollands Midden zegt dat nooddeuren meedraaien met de vluchtrichting. In de weergaven van het Bbl staat een algemene bepaling dat een deur op een vluchtroute niet tegen de vluchtrichting in draait, naast een bepaling met een aantal personen. Hoe die zich tot elkaar verhouden, is niet duidelijk. Voor hekken is geen landelijke regel gevonden die dit uitdrukkelijk voorschrijft, dus vraag het na bij je gemeente en veiligheidsregio.
Mag een noodhek op slot zitten?
Voor tenten noemt gemeente Achtkarspelen dat een nooduitgang onmiddellijk te openen moet zijn zonder losse voorwerpen. Voor hekken is geen landelijke regel gevonden. Ons advies is een noodhek alleen af te sluiten als het van binnenuit direct en zonder sleutel opengaat. Controleer de eis bij je eigen gemeente.
Bronnen
- Evenemententerrein | Veiligheidsregio Hollands Midden: Nooddeuren draaien mee met de vluchtrichting. Vluchtroutes moeten vrij zijn van obstakels (binnen en buiten), zichtbaar (verlicht, aanduiding) en logisch zijn. Mensen moeten in principe twee kanten op kunnen vluchten. Hoogteverschillen groter dan 21 cm wegwerken. Een tent moet binnen 1 minuut ontruimd zijn. (veiligheidsregio), gecontroleerd op 6 november 2026
- Besluit bouwwerken leefomgeving (BWBR0041297), wetten.overheid.nl, versie 2026-09-24: Het Bbl bevat in paragraaf 3.7.6 (Vluchten bij brand) artikel 3.121 (deuren in vluchtroutes: draairichting). Bevestigt de bestaande artikelstructuur en geldende versie; de volledige artikeltekst kwam niet in de opgehaalde pagina terug. (landelijk), gecontroleerd op 6 november 2026
- Artikel 3.121 (deuren in vluchtroutes: draairichting), PONT Omgeving (tekst Bbl, geldend op 10-01-2025): Bestaande bouw: een deur op een vluchtroute draait bij het openen niet tegen de vluchtrichting in als meer dan 60 personen op die uitgang zijn aangewezen. Een nooddeur kan geen schuifdeur zijn. Lid 3: een deur op een vluchtroute draait bij het openen niet tegen de vluchtrichting in. (landelijk), gecontroleerd op 6 november 2026
- Besluit bouwwerken leefomgeving artikel 4.216 (deuren in vluchtroutes: draairichting), Inview: Nieuwbouw: een deur op een vluchtroute draait bij het openen niet tegen de vluchtrichting in als meer dan 37 personen op die uitgang zijn aangewezen. Een nooddeur kan geen schuifdeur zijn. Lid 4: een deur op een vluchtroute draait niet tegen de vluchtrichting in. (landelijk), gecontroleerd op 6 november 2026
- Besluit bouwwerken leefomgeving, Artikel 3.121, geldend vanaf 01-01-2024 (Inview): Bevestigt dat artikel 3.121 Bbl geldt vanaf 1 januari 2024 en dat een deur op een vluchtroute niet tegen de vluchtrichting in draait en dat een nooddeur geen schuifdeur kan zijn. (landelijk), gecontroleerd op 6 november 2026
- Beleidsregel voor het gebruik van tijdelijke inrichtingen (gemeente Buren, CVDR229505, gewijzigd 2012-11-15): Artikel 4: uitgangen en nooduitgangen moeten te allen tijde over de volle breedte vrij zijn van obstakels. Deur in de vluchtroute moet van binnenuit direct zonder sleutel of los voorwerp te openen zijn en in de vluchtrichting draaien. Buiten moet het opschrift NOODUITGANG VRIJHOUDEN in letters van ten minste 8 cm staan. Binnen 2 m van een uitgang, ook buiten, geen obstakels. Pad naar nooduitgang minimaal 2 m breed vrij. Verwijst nog naar Bouwbesluit 2012 (art. 6.25 en 7.12), dat sinds 1 jan 2024 is vervangen door het Bbl. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026
- Situatietekening evenement, gemeente Papendrecht: Bij hekwerken moeten op de tekening het type hek, de draairichting, de hoogte, vast of verrijdbaar en bemenst ja of nee worden aangegeven. Bij in- en uitgangen moet de vrije doorgang en de draairichting zijn aangegeven. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026
- Voorbeeldtekening tent evenement (gemeente Achtkarspelen): Vluchtroutes moeten vrij blijven van obstakels over de minimale breedte. Een nooduitgang moet onmiddellijk te openen zijn zonder losse voorwerpen en vanzelf opengaan over de vereiste breedte na één logische handeling (bijvoorbeeld naar buiten duwen). Tijdens het evenement moet de uitgang over de vereiste breedte openstaan. Opschrift 'nooddeur vrijhouden' of 'nooduitgang'. Gaat over tenten. (gemeente), gecontroleerd op 6 november 2026
- Infoblad grote tenten (brandweer.nl): Houd (nood)uitgangen vrij van obstakels. Zorg dat een (nood)uitgang altijd te openen is met een lichte druk of panieksluiting. Een nooduitgang moet tijdens gebruik over de vereiste breedte openstaan. Gaat over tenten. (landelijk), gecontroleerd op 6 november 2026
- Veilig vluchten en crowdmanagement (Veiligheidsregio Haaglanden): Vluchtrouteaanduiding is verplicht in verblijfsruimtes voor meer dan 50 personen en geldt ook voor het terrein buiten (bij meer dan 50 personen). Elke vrije doorgang in een vluchtroute is minimaal 0,5 m breed en er is minimaal één doorgang van 0,85 m; hoogte 2 m. Inrichtingselementen mogen de weg naar de uitgang niet verder versmallen dan de breedte van die uitgang. Alleen als zoekresultaat gelezen, niet volledig opgehaald. (veiligheidsregio), gecontroleerd op 6 november 2026
- Handreiking Evenementen en brandveiligheid 2013 (Veiligheidsregio Zeeland): Vluchtroutes moeten te allen tijde over de volle breedte vrij blijven van obstakels; vrije doorgangshoogte minimaal 2 m. Document uit 2013, dus mogelijk verouderd en alleen als zoekresultaat gelezen. (veiligheidsregio), gecontroleerd op 6 november 2026